badania profilaktyczne

Rodzaje badań

Badania lekarskie pracowników są istotnym elementem profilaktycznej ochrony zdrowia. Profilaktyczne badania lekarskie to badania wstępne, okresowe i kontrolne.

Badania wstępne

W myśl zapisu artykułu 229 § 1 Kodeksu pracy, badaniu wstępnemu podlegają:

  • osoby przyjmowane do pracy,
  • pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowisko pracy (szczególna ochrona zdrowia młodocianych),
  • pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Badania wstępne są obowiązkowe niezależnie od formy prawnej przeniesienia na inne stanowisko. Może to być przeniesienie na zasadach porozumienia zmieniającego, wypowiedzenia zmieniającego, czy powierzenia innej pracy do 3 miesięcy w roku kalendarzowym ze względu na uzasadnione potrzeby pracodawcy.

Od 21 marca 2011 r. badaniom wstępnym nie podlegają osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy:

  • na to samo stanowisko lub
  • na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą (nowelizacja Kodeksu pracy ustawą z 5.1.2011 r. – Dz.U. Nr 36, poz. 181). Tak więc obowiązek przeprowadzenia nowego badania powstanie dopiero, gdy przerwa w zatrudnieniu przekracza 30 dni.

 Badania okresowe

Badaniom okresowym podlega każdy pracownik. O zakresie i częstotliwości badań profilaktycznych decyduje lekarz przeprowadzający te badania, opierając się na wskazówkach metodycznych załączonych do rozporządzenia MZiOS z 30.5.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Lekarz ten może jednak, jeżeli uzna to za niezbędne dla prawidłowej oceny stanu zdrowia osoby przyjmowanej do pracy czy pracownika, rozszerzyć zakres badań o specjalistyczne badania konsultacyjne oraz badania dodatkowe, które są częścią badania profilaktycznego.

Lekarz prowadzący badania profilaktyczne może także wyznaczyć krótszy termin do przeprowadzenia kolejnego badania niż zostało to określone we wskazówkach metodycznych.

Pracodawca zatrudniający pracowników w warunkach narażenia na substancje rakotwórcze ma zwiększone obowiązki w zakresie badań pracowników niż w pozostałych przypadkach. Jeżeli pracodawca zatrudnia pracowników w warunkach narażenia na działanie substancji i czynników rakotwórczych lub pyłów zwłókniających zobowiązany jest dodatkowo, czyli oprócz badań wstępnych i zwykłych badań okresowych w okresie zatrudnienia w ww. warunkach, zapewnić tym osobom badania okresowe:

  • po zaprzestaniu przez tych pracowników pracy w kontakcie ze wskazanymi wcześniej substancjami, czynnikami i pyłami,
  • na wniosek tych pracowników – po rozwiązaniu stosunku pracy.

 Badania kontrolne

Kontrolne badania lekarskie mają na celu ustalenie zdolności pracownika do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku, w przypadku jego nieobecności w pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.

Pracownik ma obowiązek poddania się kontrolnemu badaniu lekarskiemu, jeżeli niezdolność do pracy wskutek choroby trwającej ponad 30 dni została orzeczona po badaniu przeprowadzonym zgodnie z prawem i zasadami etyki lekarskiej (wyrok SN z 2.6.2000 r., I PKN 685/99, OSNAPiUS z 2001 r. Nr 23, poz. 689).

 Zasady kierowania na badania

Pracodawca ma obowiązek skierowania na badania lekarskie w przypadkach, gdy wymagają tego przepisy. Natomiast  pracownik (jak i osoba, która zamierza podjąć pracę) są zobowiązani poddać się badaniom lekarskim. Skierowanie na badania nie może być potraktowane przez pracownika jako szykana, zwłaszcza gdy odmowa poddania się tym badaniom może prowadzić do odpowiedzialności pracodawcy za dopuszczenie pracownika do pracy w warunkach narażenia na działanie substancji szkodliwych dla zdrowia, bez aktualnych okresowych badań lekarskich.

Ważne

Bez badań nie można dopuścić pracownika do pracy
Najważniejszą zasadą o jakiej należy pamiętać jest ta, że pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku.

Odmowa poddania się profilaktycznym badaniom lekarskim jest naruszeniem obowiązków pracowniczych i w niektórych okolicznościach może być przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, a nawet rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Profilaktyczne badania lekarskie, zarówno wstępne, jak i okresowe oraz kontrolne, przeprowadzane są w każdym przypadku na koszt pracodawcy na podstawie wydanego przez niego skierowania. Stanie się tak również wtedy, gdy pracodawca skieruje osobę, którą zamierza zatrudnić na badania, a okaże się że z określonych powodów do zatrudnienia nie dojdzie.

Badania lekarskie okresowe i kontrolne przeprowadza się w miarę możliwości w godzinach pracy. Za czas niewykonywania pracy z powodu badań pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia. Należy wyraźnie zaznaczyć, że pracownikowi przysługują także należności na pokrycie kosztów przejazdu według zasad obowiązujących przy podróżach służbowych, o ile konieczny był przejazd na badania do innej miejscowości. Natomiast pracodawca nie pokrywa kosztów przejazdu na badania kandydata do pracy.

Przy ustalaniu wynagrodzenia za czas nieobecności pracownika w pracy z powodu przeprowadzenia profilaktycznych badań lekarskich, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, z tym, że składniki ustalane w wysokości przeciętnej oblicza się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy lub okres niewykonywania pracy.

Omawiane profilaktyczne badania lekarskie (wstępne, okresowe, kontrolne), przeprowadza się niezależnie od specjalnych badań lekarskich u osób przyjmowanych do pracy lub u pracowników:

  • zatrudnionych na polskich statkach morskich,
  • dla których, w myśl obowiązujących przepisów, uzyskanie odpowiedniego orzeczenia lekarskiego jest warunkiem nabycia lub posiadania uprawnień do wykonywania określonego zawodu lub czynności, bądź jest niezbędne ze względów sanitarno-epidemiologicznych,
  • skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem, zgodnie z odrębnymi przepisami.

Warto pamiętać, że kierowanie pracownika na dodatkowe badania jest możliwe wówczas, gdy wymaga tego przepis szczególny (dzieje się tak np. w przypadku personelu lotniczego, który podelga specjalistycznym badaniom psychologicznym). Nie jest zgodne z przepisami poddawanie takim badaniom każdego kandydata na pracownika.

Każde badanie profilaktyczne kończy się orzeczeniem lekarskim stwierdzającym:

  • brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na zajmowanym stanowisku lub
  • przeciwwskazanie zdrowotne do pracy na określonym stanowisku.

Lekarz orzeka na podstawie wyników przeprowadzonego badania lekarskiego oraz oceny zagrożeń dla zdrowia i życia pracownika, występujących na stanowisku pracy. Zagrożenia są oceniane na podstawie informacji przekazanych od pracodawcy, który ma obowiązek poinformować lekarza o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych oraz o aktualnych wynikach badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących na stanowiskach pracy. Te informacje pracodawca powinien zamieścić w skierowaniu na badania.

Ponadto wskazane jest, aby lekarz uzupełnił informacje pracodawcy o spostrzeżenia z przeprowadzonych wizytacji stanowisk pracy. Pracodawca nie może odmówić takiej wizytacji.

Orzeczenie wydawane jest w formie zaświadczenia, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy. Lekarz przeprowadzający badanie przekazuje jeden egzemplarz zaświadczenia pracownikowi, a drugi – pracodawcy (w praktyce to pracownik często dostaje egzemplarz, który powinien przekazać pracodawcy).

Orzeczenie lekarskie wydane w wyniku badań profilaktycznych pracodawca przechowuje w aktach osobowych pracownika:

  • w części A – orzeczenie po badaniu wstępnym,
  • w części B – orzeczenia po badaniach okresowych i kontrolnych.

Orzeczenie jest aktualne w okresie w nim wymienionym, jednak staje się nieaktualne w przypadku wystąpienia w tym okresie zdarzeń, które mogą wskazywać na zmianę stanu zdrowia pracownika. Przykładem może być sytuacja przewidziana w art. 229 § 2 Kodeksu pracy, który stanowi, że w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.

Pracodawca ma obowiązek dopuszczenia do pracy pracownika legitymującego się aktualnym wynikiem badania profilaktycznego (nie rozpatrujemy tu oczywiście innych warunków dopuszczenia pracownika do pracy, np. przeszkolenia w dziedzinie bhp). Nie jest to jednak obowiązek bezwzględny, co oznacza, że pracodawca może wynik badania uznać za niewystarczający. Nie chodzi bowiem o uzyskanie jakiegokolwiek orzeczenia lekarskiego, ale takiego, które stanowi efekt właściwej oceny zdolności pracownika do pracy na danym stanowisku. Wynika to z określonej w art. 15 Kodeksu pracy podstawowej zasady prawa pracy, nakazującej zapewnienie pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz stwarzającej po stronie pracowników uprawnienie do zapewnienia im faktycznego bezpieczeństwa pracy. Zaświadczenie lekarskie zawierające błędną ocenę o zdolności do wykonywania pracy nie zapewnia właściwej ochrony przed szkodliwymi, w konkretnym stanie zdrowia pracownika, warunkami pracy. Dopuszczenie pracownika do wykonywania pracy na określonym stanowisku na podstawie aktualnego okresowego orzeczenia lekarskiego, które było w sposób oczywisty błędne, może stanowić zewnętrzną przyczynę wypadku ( por. wyrok SN z 18.8.1999 r., II UKN 89/99, OSNAPiUS z 2000 r., Nr 20, poz. 762).

Zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą się nie zgadzać z treścią zaświadczenia. W takim przypadku mają oni prawo wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania. Wniosek taki należy złożyć w terminie 7 dni od dnia otrzymania zaświadczenia, za pośrednictwem lekarza, który wydał zaświadczenie. Takie ponowne badanie lekarskie przeprowadzane jest w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy właściwym ze względu na miejsce świadczenia pracy lub siedzibę jednostki organizacyjnej, w której pracownik jest zatrudniony, a jeżeli kwestionowane zaświadczenie wydał lekarz zatrudniony w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, ponowne badanie lekarskie przeprowadza się w najbliższej jednostce badawczo-rozwojowej w dziedzinie medycyny pracy.

Ponowne badanie lekarskie powinno być przeprowadzone w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. Ustalone na jego podstawie orzeczenie lekarskie jest ostateczne i stanowi podstawę do wydania zaświadczenia.


Jak była mowa powyżej pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku. Profilaktyczne badania lekarskie, zarówno wstępne, jak i okresowe oraz kontrolne, przeprowadzane są  na podstawie wydanego przez niego skierowania.

W praktyce znajdują zastosowanie dwa wzory skierowania:

  • skierowanie w przypadku występowania na stanowisku (stanowiskach pracy) czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych,
  • skierowanie w przypadku gdy ww. czynniki lub warunki nie występują.

W związku z tym, że pracownicy muszą posiadaćaktualne badania lekarskie przez cały okres zatrudnienia należy monitorować (pilnować terminów), aby jeszcze przed upływem ważności orzeczenia lekarskiego skierować pracownika na kolejne badania okresowe.

Skierowanie na badania powinno nastąpić z właściwym wyprzedzeniem, aby nie dopuścić do sytuacji, w której doszłoby do wykonywania pracy bez aktualnego orzeczenia.Stwierdzenie w trakcie kontroli inspektora pracy braku aktualnych badań lekarskich, spowoduje postawienie zarzutu łamania przepisów bhp i wszczęcie postępowania wykroczeniowego wobec pracodawcy.

Pracodawca nie jest zobowiązany do prowadzenia rejestru lub wykazu wydanych przez lekarza orzeczeń dla pracowników. Niemniej jednak, w celu ułatwienia kontroli nad zachowaniem ciągłości ważności orzeczeń lekarskich, zalecamy zaprowadzić dla wszystkich pracowników w zakładzie, co najmniej terminarz badań.





Zakres badań lekarskich pracowników został uregulowany w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30.5.1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 69, poz. 332, ze zm.). Załącznik ten to „Wskazówki metodyczne w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników".

 

Wybór jednostki służby medycyny pracy

Badania wstępne, okresowe i kontrolne są bowiem wykonywane na podstawie pisemnej umowy zawartej przez pracodawcę z podstawową jednostką służby medycyny pracy. Pracodawca, działając w porozumieniu z przedstawicielami pracowników, ma prawo wyboru podmiotu sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną . Następnie pracodawca zawiera z wybranym podmiotem umowę.

Warto pamiętać, że do podstawowych jednostek służby medycyny pracy należą:

  • zakłady opieki zdrowotnej tworzone i utrzymywane w celu sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
  • jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej wydzielone w celu realizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
  • lekarze wykonujący indywidualną praktykę lekarską, indywidualną specjalistyczną praktykę lekarską lub wykonujący zawód w formie grupowej praktyki lekarskiej.

Umowa powinna określać:

  • strony umowy oraz osoby objęte świadczeniami z tytułu umowy;
  • zakres opieki zdrowotnej, który w odniesieniu do pracowników powinien obejmować co najmniej te rodzaje świadczeń, do których zapewnienia pracodawca jest obowiązany na podstawie Kodeksu pracy, ustawy o służbie medycyny pracy i przepisów wydanych na ich podstawie;
  • warunki i sposób udzielania świadczeń zdrowotnych, a w szczególności: sposób rejestracji osób objętych umową, organizację udzielania świadczeń, tryb przekazywania zaświadczeń lekarskich o zdolności do pracy bądź nauki oraz sposób podania tych informacji do wiadomości zainteresowanych;
  • sposób kontrolowania przez pracodawcę wykonywania postanowień umowy;
  • obowiązki pracodawcy wobec jednostki medycyny pracy, która jest stroną umowy, dotyczące:
    • przekazywania informacji o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych wraz z aktualnymi wynikami badań i pomiarów tych czynników,
    • zapewnienia udziału w komisji bezpieczeństwa i higieny pracy działającej na terenie zakładu pracy,
    • zapewnienia możliwości przeglądu stanowisk pracy w celu dokonania oceny warunków pracy,
    • udostępniania dokumentacji wyników kontroli warunków pracy, w części odnoszącej się do ochrony zdrowia;
  • wysokość należności, sposób jej ustalania, terminy płatności oraz tryb rozliczeń finansowych;
  • dopuszczalność zlecania osobom trzecim przez jednostkę medycyny pracy, która jest stroną umowy niektórych obowiązków wynikających z umowy, np. badań diagnostycznych i specjalistycznych konsultacji lekarskich (koszty zleceń obciążają podstawową jednostkę służby medycyny pracy);
  • okres, na który została zawarta umowa, z tym że okres ten nie może być krótszy niż rok;
  • sposób rozwiązywania umowy za wypowiedzeniem i przypadki stanowiące podstawę rozwiązywania umowy ze skutkiem natychmiastowym;
  • tryb rozstrzygania sporów związanych z realizacją i rozliczeniem finansowym umowy, zwłaszcza w razie stwierdzenia przez kierownika wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy istotnych uchybień dotyczących trybu, zakresu i jakości udzielanych świadczeń zdrowotnych.

 

Badania profilaktyczne oraz profilaktyczną opiekę zdrowotną wykonują lekarze spełniający dodatkowe wymagania kwalifikacyjne. Badania profilaktyczne pracowników, u których na stanowiskach pracy nie stwierdzono występowania czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych wymienionych we wskazówkach metodycznych, mogą przeprowadzać również lekarze posiadający specjalizację medycyny ogólnej lub medycyny rodzinnej.

 

 Każda oferta negocjowana jest indywidualnie wraz z podpisanie umowy niezbędnej dla PIP oraz jest uzależniona od zakresu świadczonych usług, ilości osób objętych opieką medyczną oraz okresu w jakim usługi te mają być świadczone.

 Jeśli zależy Państwu na tym aby:

 

  • badania były przeprowadzone szybko, sprawnie i w miłej atmosferze,
  • ich dobór był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa,
  • nie były zbytnim obciążeniem dla firmy i nie dezorganizowały jej czasu pracy,

 

zachęcamy do skorzystania z naszych usług.

 

 

 

Badania profilaktyczne czynne:

        Wtorek i czwartek w godz. 15.00-18.00
Rejestracja:          Pn. - pt. w godz.8.00-17.00
tel.

         53 58 94 590

         53 74 44 538

e’mail

         Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

                  Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

 cennik